كدخبر: ۱۷۸۷
تاريخ انتشار: ۳۰ خرداد ۱۳۹۲ - ۰۲:۲۸
print نسخه چاپي
send ارسال به دوستان
روزنامه سفر هند
گزارش روز هجدهم سفر
تکرار و تنوع از ویژگی های بارز معماری و هنر هند است. متفاوت بودن هر ستون با ستون دیگر، در تمام معابد و مساجدی که تا کنون دیده ایم ویژگی معماری این تمدن است که بر خلاف آن چیزی است که در ایران می بینیم.
صبح بعد از صرف صبحانه ساعت 9 صبح از هتل خارج شده و به سمت غارهای الورا حرکت کردیم. غارهای الورا در30کیلومتری اورنگ‌آباد قرار دارد و شامل 34 غار است و ترکیبی از 12 غاربودایی و 17غار هندو و 5 غار جین است که بین قرنهای 4 تا 10 میلادی ساخته شده است. بزرگترین پیکره یک تکه دنیا در این مجموعه قرار دارد که از دل کوه کنده شده است. این غارها نمونه‌ای بارز از یک اثر انسان ساخت است که تمامی روایت گری سه آیین را با پیکره تراشی و حجاری اجرا کرده است. حدود ساعت یک از غارهای الورا به سمت هتل حرکت کردیم و در میانه راه مقبره ملک عنبر بازدید کردیم. این مقبره در زمان ساخت خود باغ-مقبره ای زیبا بوده است که امروز تنها بنای مقبره در وسط سایت بایر قرار دارد. بعد از رسیدن به هتل و استراحت و صرف ناهار، بخش دوم بازدید را با دیدن مقبره بی بی کا آغاز کردیم. این مقبره شبیه مقبره تاج محل است، اما کوچکتر از آن ساخته شده و به آن تاج محل فقیر گفته می شود. این باغ مقبره دارای جزئیات اجرایی بسیار زیبا و طراحی شده ای است که شاید بتوان گفت همین ریزه کاری ها و مقیاس انسانی آن نسبت به مقبره تاج محل ارزش بصری بیشتری به این بنا داده است. بعد از بازدید، در صفه بی بی کا جلسه بحث آزاد سفر را با موضوع تفاهم شروع کردیم. ساعت 8 شب بعد از اقامه نماز، به هدف بازگشت به بمبئی به سمت ایستگاه راه آهن اورنگ آباد حرکت کردیم و ساعت ده شب از اورنگ آباد خارج شدیم.
گزارش از فرنوش مخلص


جلسه بحث و گفتگو از یافته های سفر در غارهای الورا، عکس از علی آتشین¬بار


جمعی از اعضای گروه پژوهشی سفر هند، مقبره بی¬بی کا، اورنگ آباد، عکس از علی آتشین¬بار

دریافت 1: مکانی برای زندگی مردم خیابان خواب
تأمین مسکن برای زاغه نشینان از اهم مشکلات در هندوستان است. سیاست گذاری ها و فعالیت های صورت گرفته در این زمینه با توجه به ارقام و آمار ارائه شده با موفقیتی نسبی نایل آمده است.
احداث فضای زندگی اقشار فقیر با توجه به ایجاد درآمد برای ایشان و توانا کردن ایشان برای پرداخت قسمتی از این هزینه صورت می گیرد. ایجاد سطوح مختلف مشارکت ساکنان آینده در مراحل طراحی، احداث و بهره بری از مسکن همواره ضامن بقای مطلوب پروژه هایی از این دست قرار گرفته اند. دولت هند با پذیرش سبک زندگی زاغه نشینان و مشارکت خود ایشان در احداث مکانی برای زندگی این مردم، تأمین زیرساختهای عمده آب و فاضلاب، برق و فضای کار کردین در این محیط، الگوی مناسبی جهت ایجاد مسکن حداقل در پیش گرفته است.
سید امید کیمیایی


محله ساماندهی شده زاغه نشین ها، احمد¬آباد، عکس از رسول رفعت
دریافت 2: کالبد سه بخشی عبادتگاه
در بازدیدی که از غارهای آجانتا در چند کیلومتری شهر اورنگ آباد هند داشتیم، تعداد زیادی معابد کنده شده در کوه را دیدیم. در همه این معابد سنگی پس از صحن اصلی یک مجسمه بزرگ بودا قرار داشت که مورد پرستش واقع می شد. اما در یکی از قدیمی ترین آنها با ساختاری متفاوت روبرو شدیم و آن سه محراب بودن فضای معبد بود که سه مجسمه در آن قرار داشت، که البته مجسمه وسط بزرگتر بود. می‌توان گفت معماری عبادتگاه، در امتداد اعتقاد به سه خدایی و تثلیث در مذهب هندو، و برتر دانستن یک خداست که معبد به نام او بنا می‌شد (این اعتقاد می‌تواند ریشه در مذاهب گذشته نیز داشته باشد).
نفوذ کالبد سه‌تایی در معماری مذهبی به طور ناخودآگاه آنها را به سمت این معماری سوق می‌دهد. آنچنانکه در مساجد اسلامی که هیچ‌گونه تفکر سه خدایی وجود ندارد؛ بازهم در معماری شبستانهای اصلی مسجد، شاهد سه فضای گنبددار بودیم که فضای اصلی و بزرگتر برای برپایی نماز جماعت و مراسم‌های اصلی و فضاهای کوچکتر برای مراسم‌های فرعی در دو طرف ساخته شده‌اند. شاید اگر دین‌های نو ظهور دیگری هم در این سرزمین پایگاه یابند همچنان معابدی با محراب‌های سه بخشی داشته باشیم.
آرمان مینیاتور سجادی
در روزنامه هست با عکس
دریافت 3: خوانش منظر شهری: دوبرداشت از یک شهر
برداشت اول...
شهر بمبئی پرجمعیت ترین شهر هندوستان است و به لحاظ وسعت دومین شهر پس از دهلی ساختمانهای کلاسیک، بلوارهایی وسیع با درختان سربه‌فلک کشیده قدیمی در طرفین، وجود لکه های بزرگ سبز با کاربری های خاص هم چون زمین کریکت، محدوده سوارکاری و ... در یک سو و در سوی دیگر رخشتویخانه، شهر زاغه ها و خانه های هندی همه حکایت از یک شهر دوقطبی دوران استعمار می نماید.
برداشت دوم...
حضور ساختمان های مدرن، برج های سربه فلک کشیده در محدود مولابار، مرکز تجاری شهر مملو از برج های شیشه ای در بندرا کورلا همه حکایت از یک شهر با نظام سرمایه داری دارد. بر این اساس، از خوانش منظر شهری بمبئی و مشاهده نمودها، می توان به فرانمودها پی برد.
پروانه غضنفری

عکس از شهرزاد خادمی

دریافت 4: رقص هندی احجام زیر آفتاب داغ
گشت و گذار و تماشای نماهای شهرهای هند به تدریج نکات مشترک در تمامی آن ها را قابل توجه می سازد. بیشتر ابنیه شهر از قبیل ساختمان های دولتی، تجاری، مسکونی و غیره سازه بتنی دارند. سازه بتن سال هاست که در شهرهای ایران نیز به کار می رود. اما تنها به عنوان اسکلت ساختمان پشت انواع نماهای سنگی، آجری و غیره پنهان می ماند و شخصیتی که به کلیت سیمای شهر نبخشیده است. اما در هند گویی روند متفاوتی با ورود این فناوری ساختمان به کشور طی شده است.
غلبه سازه بتن بر منظر شهرهای هند از بناهای دو طبقه مسکونی تا به برج های بلند مرتبه اداری و تجاری کاملا مشهود است. معماری هندی تکنولوژی بتن را به خوبی در دست خود گرفته اند و از تمام ظرفیت تکنیکی و هنری آن بهره می برند. سازه های بتنی به عنوان دیواره، کف، تراس، لبه، جان پناه، سایه بان و غیره یکدیگری را قطع می کنند. مکعب های طبقاتی و فضاها بر یکدیگر لغزیده و پویایی مطلوبی به حجم ساختمان می دهند. بازشوها در ابعاد و تناسبات مدولار با فرورفتگی در نما و ایجاد تضاد نور و سایه طرح بنا را بیشتر جلوه می دهند. غالب ساختمان ها به دلیل اقلیم به رنگ سفید است؛ اگر چه سیمان لیسه ای نماها اجازه انتخاب رنگ و ترمیم سالانه نما را فراهم آورده است. همچنین ملاحظات اقلیمی و عناصر معماری هند از جمله بازشوهای متعدد، تراس طبقات و دیوارهای مشبک برای سهولت جریان هوا به خوبی در احجام بتنی مدرن جای خود را وارد کرده است و در آخر طبع خشن و مصنوع بتن در ترکیب و گلدان ها در لبه تراس و انبوه بالارونده های سرسبز و پرگل تلطیف شده است. بنابراین به جرأت می توان گفت، از قوی ترین مشوقه های منظر هند همگونی ساختمانهای شهر باشد. همگونی ای که با حفظ حق هنرمند معمار برای خلاقیت و طراحی یک حجم جدید از نظم حداکثری ناشی از ضوابط نادرست و تکثری که منجر به اغتشاش بصری شود جلوگیری کرده است.

عکس از زهرا عسکرزاده
در جستجوی دلیل این موفقیت متخصصان هندی در تسلط به روش های ساخت و طراحی سازه های بتنی، شهر پنجاه ساله شاندیگار به عنوان پاسخی پررنگ خودنمایی می کند. به تأیید اغلب اعضای گروه پژوهشی حاضر، همزمان که دولت وقت هند زمام ساخت یک شهر جدید را به یکی از مطرح ترین معماران مدرنیست جهان داد، گویی برای نسل آینده معماران هند، سرمشق سازی کرد. وضع موجود سیمای شهرهای هند ما را به یاد تعریف مشهور کوربوزیه از معماری می اندازد: «معماری باله احجام است زیر نور خورشید». این اقدام که روح تازه ای به کالبد بناهای معاصر هند دمید مشابه برگزاری مسابقات معماری در فرانسه طی سالهای 1980 است که توانست معماران جوان و خوشفکر نسل جوان را به میدان آورد.
با نگاهی به سیمای آشفته و ناخوانای شهرهای امروز ایران جای خالی این دست اقدامات در برنامه ریزی های کلان معماری و شهرسازی کشور بیش از پیش به چشم می خورد.
مونا لواسانی
دریافت 5: از کثرت به کثرت
تکرار و تنوع از ویژگی های بارز معماری و هنر هند است. متفاوت بودن هر ستون با ستون دیگر، در تمام معابد و مساجدی که تا کنون دیده ایم ویژگی معماری این تمدن است که بر خلاف آن چیزی است که در ایران می بینیم. در تزئینات نقوش هندی و اسلیمی و یا عناصر معماری، در عین کثرت اولیه، در آخر همه به یک وحت می رسند و همین در آشفته به نظر نرسیدن و درک کلی ف ضا بسیار مؤثر است. ولی در اینجا کثرت ها به وحدت نمی رسند و این برایشان مطلوب است. مثلا چندخدایی و چندمذهبی بودنشان در معماری شان بسیار تکرار می شود.

عکس از زهره شیرازی
نکته قابل توجه این است که این تنوع مربوط به قرون خیلی دور نیست و هنوزهم در شهرها و نماسازی جزئیات پنجره هر طبقه با طبقه دیگر متفاوت است. در شهر بمبئی که شهری ساخته انگلیسی هاست، هم این تنوع دیده شد. شیوه معماری و شهرسازی در کلیات و خیابان کشی و طرح کاشت با نظم انگلیسی دیده می شود ولی کثرت و تنوع در جزئیات نما اثری است که هند ها بر معماری انگلیسی در کشورشان گذاشته اند.
دریافت از زهره شیرازی

عکس از زهره شیرازی

دریافت 6: هند: غیردستوری بودن در فضاهای شهری و اجتماعی
آنچه که در روزهای اول در هند ابتدابه ساکن به چشم می آید، بی نظمی و آشفتگی و هرج و مرجی است که در شهر و بالاخص در فضاهای اجتماعی و مردمی آن دیده می شود. اما با گذشت چند هفته و بازدید از شهرهای مختلف هند، پی می بریم که این وضعیت چندان بی قاعده و بی نظم نیست. بلکه هندی ها برخلاف سایر کشورهایی که بیشتر رفتارهای اجتماعی و فضاهای اجتماعی و شهریشان را به صورت دستوری و حکومتی از پیش تعیین می کنند و بنابراین می توانند رفتار انسان ها را در آن فضا از قبل پیش بینی کنند نیست. در اینجا بسیاری از لبه ها، گره ها، راه ها، محله ها و حتی نشانه های شهری، کاملا مردمی و غیردستوری تعریف می شوند و معنا پیدا می کنند. یکی از نمونه های این وضعیت را که در بیشتر بخش های هند می توانیم به راحتی ببینیم در راسته هایی هستند که به مسجد جامع و یا معابد مهم شهر منتهی می شود. شما در این راسته ها، هیچ حد و مرز مشخصی بین محل حرکت اتومبیل، پیاده، قرارگیری دست فروشها و فقرا، فضای مکث جلوی مغازه ها و غیره نمی بینیم. همه در هم تداخل دارند ولی این وضع برای خود هندی ها به هیچ وجه تعریف نشده و بی سامان به نظر نمی رسد و اتومبیل ها و مردم در ذهن شان تعریف این لبه ها و فضاها را در ذهن خود دارند و اتومبیل مرز پیاده رو را می داند و مردم نیز می دانند که کدام بخش، فضای مکث جلوی مغازه است و کدام بخش محل قرارگیری دست فروش ها.
مجید ادب


عکس از مریم اکبریان
* نام:
ايميل:
* نظر: