برنامه آتی نظرگاه
نشست "جایگاه طرح جامع در مدیریت امروز شهر تهران" | سه شنبه 31 اردیبهشت ماه 1398 | از ساعت 17
Friday, 24 May , 2019
امروز : جمعه, ۳ خرداد , ۱۳۹۸ - 20 رمضان 1440
شناسه خبر : 2109
  پرینتخانه » معماری تاریخ انتشار : ۱۵ تیر ۱۳۹۰ - ۱۲:۰۰ | 135 بازدید |

تحلیلی بر چگونگی حضور ایران در نمایشگاه اکسپوی شانگهای

دولت ایران در ژوئیۀ سال ۲۰۰۷ اعلام کرد که در اکسپوی شانگهای شرکت خواهد کرد و در ۱۶ اکتبر، نامۀ پذیرش دعوت را به ادارۀ برگزارکنندۀ نمایشگاه شانگهای تحویل داد.

دولت ایران در ژوئیۀ سال ۲۰۰۷ اعلام کرد که در اکسپوی شانگهای شرکت خواهد کرد و در ۱۶ اکتبر، نامۀ پذیرش دعوت را به ادارۀ برگزارکنندۀ نمایشگاه جهانی شانگهای تحویل داد. مسئولیت برپایی و مدیریت غرفۀ ایران در اکسپوی شانگهای بر عهدۀ سازمان برگزارکنندۀ نمایشگاه‌های جمهوری اسلامی ایران وابسته به وزارت بازرگانی و عضو «UFI» گذاشته شد.
نمایشگاه شانگهای در پنج موضوع تنوع فرهنگ شهری، رفاه شهری، علم و تکنولوژی، باز‌سازی جوامع شهری و مناطق شهری برگزار و در تعریف کلی محلی برای تلاقی فرهنگ‌ها، تمدن‌ها، صنعت‌ها و تاریخ کشور‌ها محسوب می‌شود. اساس موضوع اصلی و زیر موضوع پاویون ایران شعار «تنوع فرهنگ شهری» و مثل ادوار گذشتۀ حضور ایران با «رویکرد میراثی» بوده که گاهی مورد انتقاد همه قرار گرفته است. این درحالی است که پررنگ‌ترین حضور ایران در اکسپو ۱۹۶۷ مونترال با طراحی غرفه‌ای با الگوی سنتی توسط مهندس فرمانفرمایان بوده است؛ دوره‌ای که «باکمینستر فولر» اولین گنبد ژئودزیک و «فرای اتو» سقف غشایی را به دنیا عرضه کردند (تصویر ۱).
تحلیلی بر چگونگی حضور ایران در نمایشگاه اکسپو ۲۰۱۰ شانگهای
تصویر۱ : پاویون ایران در اکسپو ۱۹۶۷ کانادا با طراحی مهندس فرمانفرمایان، مأخذ : آرشیو نمایشگاه بین‌المللی
تعلل ایران در مشارکت
بعد از پایان اکسپوی ۲۰۰۵، بنا به درخواست کشورهای عضو «UFI»، فضایی در سایت شانگهای- محل برگزاری اکسپوی ۲۰۱۰ در اختیار تمام متقاضیان و از جمله ایران قرار ‌گرفت، اما «شرکت سهامی نمایشگاه‌های بین‌المللی ایران» برخلاف سایر کشورها، اقدامی در آغاز طراحی و ساخت انجام نداد. به همین دلیل فضای اختصاصی ایران به کشور دیگری (اسرائیل) واگذار و مکان جایگزینی به ایران معرفی شد که باز هم به دلیل تعلل ایران، به کشور دیگری اختصاص یافت. در نهایت پیمانکار «UFI» اقدام به ساخت یک فضای نمایشگاهی ساده به شکل سوله به مساحت دوهزار مترمربع برای ایران کرد.
در حالی که تنها ۸ ماه به زمان آغاز به کار اکسپو مانده بود، اولین بار مذاکرات با تیم برنده‌شده در مناقصه طراحی پاویون جهت طراحی داخلی و پوستۀ بیرونی (روی سوله) غرفه صورت گرفت و یک‌ماه بعد اولین بازدید از سایت انجام شد. در نهایت، طرح اولیه با ایدۀ «پرواز بر روی چهارباغ» که زمان زیادی برای طراحی آن صرف شده بود، به طورکامل تغییرکرد و به دلیل عدم وضوح خواستۀ کمیته‌ها با تلاش شبانه‌روزی تیم طراحی، ۹ طرح دیگر در طول یک‌ماه ارائه شد و نهایتاً طرح فعلی به تصویب نهایی رسید (تصویر ۲).
تحلیلی بر چگونگی حضور ایران در نمایشگاه اکسپو ۲۰۱۰ شانگهای
تصویر۲ : نمای بیرونی پاویون ایران در اکسپوی شانگهای، مأخذ : سایت رسمی اکسپو
اصفهان، نمونۀ همیشه مقبول در رویکرد طراحی شهری ایرانی- اسلامی
سبک معماری غرفۀ ایران در اکسپوی شانگهای برگرفته از معماری اصفهان و پل خواجو است. درطراحی پاویون ایران در این نمایشگاه تلاش شده تا احساسات درونی و شکل بیرونی تلفیق علم، هنر و اخلاق، رابطه بین فرد و مجتمع زیستی محلی و در عین حال با وحدت نوع بشر، ارتباط متقابل و رشد حیات انسان و غیرانسان را به نمایش گذارد و این یکی از دلایلی است که پل خواجوی اصفهان به‌عنوان نماد گفتگو و ارتباط دوسویه در شهری که محل اجتماع سه دین بزرگ جهان یعنی اسلام، یهود و مسیحیت بوده، انتخاب شده است. پل خواجو تنها پل قابل بهره‌برداری توسط هر سه قوم و نماد صلح، آرامش، وقار، پایداری، حرکت، ارتباط، گفتگو و در یک کلام «زندگی بهتر» است.
آنچه در پروسۀ طراحی مورد توجه قرار گرفت، این بود که مردم بسیاری از کشورهای جهان با ایران آشنایی زیادی نداشته و اطلاعات آنها تنها در این حد است که ایران را کشوری تاریخی و متمدن می‌دانند. در نظرسنجی‌های میدانی انجام‌شده در چین نسبت به ایران، شدیداً تصور سنتی و فضاهای باستانی و اسلامی- ایرانی و سنتی حاکم بوده که اکثراً در مشاورۀ چینی نیز تأیید شد. از سوی دیگر، سالن ایران در اکسپو، می‌بایست امکان آشنایی بهتر با ایران را برای کسانی که امکان سفر به کشورمان را ندارند، فراهم کند.سالن ایران نماد واقعیت‌های موجود است، درحالی‌که سایر شرکت‌کنندگان به نداشته‌ها می‌بالند.
۱- زمانی که تیم طراحی ایران برای اولین بازدید از سایت و سالن ایران در محوطه اکسپوی شانگهای حضور یافت، اکثر پاویون‌ها تقریباً به پیشرفت پنجاه درصدی رسیده بود. طراحی پاویون ایران را شرکت «طرح امروز» و اجرای طرح را «Shanghai Art-Designing Corp.» یک شرکت بزرگ و دولتی چینی، به عهده داشت.
۲- پاویون چین، برگرفته از المان‌های معماری سنتی چینی در مقیاس بزرگ، به دلیل عدم توجه به رویکردهای نوین معماری، مورد انتقاد بسیاری از طرف جامعه معماری چین قرار گرفت. اما دولت چین شدیداً از بیان هرگونه انتقادی در این زمینه جلوگیری می‌کند. پاویون کانادا نیز به دلیل داشتن حجمی بی‌محتوا از طرف انجمن معماران کانادا مورد انتقاد قرار گرفت.
۳- در این اکسپو برخی کشورها ارقام چند ده میلیون دلاری را در ساخت غرفه‌های خود به ثبت رسانده‌اند؛ از آن جمله آمریکا‌، امارات متحده عربی‌، عربستان‌، روسیه‌، آلمان ، که هر یک به ترتیب ۶۱ میلیون دلار، ۳۰ میلیون دلار‌، بیش از ۸۰ میلیون دلار ‌(احتمالا غرفه عربستان سعودی در نمایشگاه امسال به‌عنوان گران‌قیمت‌ترین غرفه در بین کشورهای خاورمیانه معرفی خواهد شد)، ۴۰ میلیون دلار‌، ۳۰ میلیون یورو هزینه کرده‌اند.
۴- تا کنون غرفه هند با گنبدهای ساخته‌شده از خیزران که الهامی سنتی از سبک معماری اسلامی، هندو، بودایی، سیک و مسیحی است، به عنوان پربیننده‌ترین غرفه اکسپو شانگهای اعلام شده است.
۵- بر اساس رأی بازدیدکنندگان جایزه طلایی به یکی از بهترین‌های سبک ساخت غرفه، زیبایی، مأنوس‌شدن بازدیدکنندگان با آن و دسترسی آسان به غرفه تعلق خواهد گرفت و بعد از اتمام نمایشگاه، تمام ساختمان‌ها به جز ۵ ساختمان برگزیده تخریب می‌شود. در فهرست بهترین‌ها، تاکنون نام کشورهای آمریکا، استرالیا، تایلند، اسپانیا، فرانسه، ایتالیا و ژاپن به چشم می‌خورد.
۶- به منظور استفاده بازرگانان و صنعتگران از این رویداد مهم حدود ۴۰۰ مترمربع از مساحت اختصاص یافته به کشور ایران در اکسپو ۲۰۱۰ به اتاق بازرگانی ایران و چین که نماینده اتاق بازرگانی ایران است اجاره داده شد و بودجه اختصاص‌یافته از سوی دولت برای شرکت در اکسپوی شانگهای، ۵ میلیارد تومان به علاوه ۶۰۰هزار دلار از طرف برگزارکنندگان بوده که فقط ۲میلیون دلار هزینه ساخت پاویون شد و مابقی جهت اداره شش‌ماهه پاویون در چین خواهد بود.
تحلیلی بر چگونگی حضور ایران در نمایشگاه اکسپو ۲۰۱۰ شانگهای

تصویر ۳ : هشتی ورودی غرفه ایران، عکس : نگارنده، ۱۳۸۹.
تحلیلی بر چگونگی حضور ایران در نمایشگاه اکسپو ۲۰۱۰ شانگهای
تصویر ۴: طراحی پاویون چین و پاکستان با رویکرد سنتی، اکسپوی ۲۰۱۰، عکس : محمد امجدی، ۱۳۸۹.
جمع‌بندی
شاید ایده اجراشده فعلی که نمادی از پل خواجو است، خیلی با یک غرفه جهانی و امروزی و تکنولوژیک، نزدیک نباشد. اما «رویکرد» اصلی طراحی همسو با سوژه‌ ارائه‌شده و اتفاقاً «موضوعی جهانی» انجام شده که با توجه به زمان کوتاه، مطالعات و همفکری اساتید، جامعه مهندسان معمار و انجمن معماران سبز، وزارت مسکن و شهرسازی، نظام‌ مهندسی و سایر تشکل‌های مرتبط که در جلسات اکسپو حضور داشتند، به نتیجه‌ای نسبی رسیده است. در هر رویکرد، شرایط، امکانات مالی، معنوی و صد البته تجربه و پشتوانه‌های علمی و هنری، حرف اول را می‌زند. باتوجه به رویکرد میراثی ایران تا به امروز نسبت به مسئله طراحی و حضور طراحان و معماران بنامی همچون مهندس فرمانفرمایان، دکترمهدی حجت، مهندس فرهاد احمدی در طراحی اکسپوهای گذشته، هنوز به نظر می‌رسد جامعه معماری ایران در ادامه روند جمع‌گریزی و عدم راهکارهای همسو در جهت‌بخشیدن به مسیر معماری معاصر ایران هیچ‌گاه به نقطه مشترکی نخواهد رسید و با توجه به نبودن معیار ثابت و ارزشی همگام با رویکردهای حاکمان و دولتمردان و نمودهای هنری ایرانی-اسلامی، همچنان دست‌انداختن به الگوهای پرافتخار گذشته، مطمئن‌ترین و پرامتیازترین روش برای جلب رضایت متولیان و کارفرمایان به دور از رویکردهای نوین معماری است (تصویر ۳). چنانچه شاهدیم پروژه‌های دولتی و بسیار تأثیرگذار در سراسر کشور و از طرفی رویکردهای تکنولوژیکی عجیب در صحن‌های فرهنگی- تاریخی با معماری اصیل ایرانی- اسلامی، فاصله بسیار دارد. مسیر طی‌نشده‌ای که هیچگاه معماران نسل سوم این کشور بر کوتاهی نسل گذشته خود نخواهد بخشید.
____________________________________________________________________________________________________
نویسنده: یاسر جعفری/ کارشناس ارشد معماری منظر/ عضو تیم طراحی پاویون ایران در اکسپو ۲۰۱۰ شانگهای
|
برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.