برنامه آتی نظرگاه
نشست "در مرکز تهزان چه باید کرد؟ | رسالت میراث فرهنگی | سه شنبه ۱ مردادماه ۱۳۹۸ | از ساعت ۱۶
Sunday, 25 August , 2019
امروز : یکشنبه, ۳ شهریور , ۱۳۹۸ - 24 ذو الحجة 1440
شناسه خبر : 2233
  پرینتخانه » اخبار تاریخ انتشار : ۰۶ بهمن ۱۳۹۰ - ۱۲:۰۰ | 290 بازدید

سخن سردبیر سیزدهم: منظر ایرانی

این منظر برای ایرانیان هزاران خاطره و معنا را بازتولید می‌کند. منظر ایرانی، بخشی از هویت ماست. باید آن را شناخت و حفاظت کرد.

۱. برنارد لاسوس
اولین سؤال در اولین جلسۀ کلاس «برنارد لاسوس»، پرسش از نخستین تجربۀ درک طبیعت بود؛ اول‌بار، چگونه و کدام جلوه از طبیعت را شناختید؟ دورۀ «DEA باغ، منظر، قلمرو» در دانشکدۀ معماری لاویلت پاریس، ۱۹۹۲. لاسوس با ارجاع به درون، برای یافتن تجربۀ طبیعت درصدد بیان کشف خود بود. در طول تاریخ، طبیعت چه مفهومی برای انسان داشته است؟ به موازات تغییر شرایط و نیازهای آدمی، فهم و انتظار او از طبیعت نیز دگرگون می شد؛ تا امروز که «منظر» به عنوان یک دانش و یک هنر شناخته می‌شود.
این نظریه که منظر پدیده‌ای عینی- ذهنی است، اگر چه توسط «اگوستین برک» تئوریزه و تدوین شد، اما کشف آن به دست لاسوس صورت گرفت. منظر، به مثابه پدیده‌ای سیال که میان «طبیعت و فهم ما از طبیعت» در تحول است، از سؤال روز اول لاسوس پیدا شده بود.
متفکران زیادی قبل از لاسوس دربارۀ منظر نوشته بودند. اما الگوی حاکم (پارادایم) بر همۀ نظریه‌ها، منظر را «چیز مطلوبی» می‌شناخت که ربطی به «طبیعت» دارد و برای زندگی انسان «مفید» است. تفاوت نظرها، در تفسیر طبیعت و چگونگی فایدۀ آن بود و کمتر در ماهیت منظر تأمل شده بود.
اما چرا لاسوس به این نکته دست یافت؟ در میان علت‌های آن، حتماً باید به سابقۀ وی به عنوان نقاش اشاره کرد. نگاه نقاشان به اطراف خود، با دیگران و علی‌الخصوص دانشمندان (کسانی که با معیارهای عقلی به دنیا می‌نگرند) فرق دارد. نقاش که مهارت آن را دارد تا رنگ، فرم، نور، بافت، حجم و سایر اجزای پدیده‌ها را ببیند، در مواجهه با اشیاء، ورای هویت متعارف آنها، «چیزهای دیگری» می‌بیند. ادراک نقاش از طبیعت، بی‌واسطه است؛ همچون شهود عارفی که پدیده‌ها را در هیبت و معنای متعارف آنها نمی‌بیند. این توانایی برای برنارد لاسوس، که وجه عقلانی و علمی قدرتمندی نیز داشت، کارآیی بزرگی به همراه آورد. از ورای دقت در مفاهیم مختلف از منظر، به سیالیت معنایی آن رسید؛ و با تأمل در چیستی آن، به ماهیت دوگانۀ عینی–ذهنی منظر دست یافت.
۱. منظر ایرانی
عکس روی جلد، خودش یک مقاله است؛ از این شماره، روجلدها را مستقل و موضوعی انتخاب کنیم. قرار شد که « منظر ایرانی » عنوان مجموعۀ عکس‌های روی جلد مجله باشد که تدریجاً فراهم می‌شود. عکس، تفسیر هنرمند است از محیط؛ انتخاب اوست از آنچه در اطرافش قرار گرفته؛ یک قاب است.
کادر عکس، آنچه را که باید دیده شود، در تناسب و ارتباط‌های مورد نظر عکاس، محدود می‌کند، و آنچه که نباید دیده شود را خارج می‌کند. در نتیجه عکاسی نوعی گزینش در محیط است و عکس، یک گزیده.
رنگ و نور در منظر ناحیۀ مرکزی ایران، نقش اصلی را بازی می‌کند. ارتفاع زیاد فلات ایران، اقلیم خشک و هوای پاک، آسمان آبی مرکز ایران را سبب می‌شود. نور شدید، تضاد سایه و روشن، تک رنگ مصالح خاکی که تنها ماده در دسترس است، فضای رنگین ساده و درخشان را می‌سازد. انسان ایرانی ساکن در این قلمرو، رنگ‌های خود را نیز بر همان روال انتخاب می‌کند؛ درخشان و متضاد. منظر ایرانی، انعکاس قلمرو آنها در محیط زندگی‌شان است که از صافی ذهن آنها گذشته است.
این منظر برای ایرانیان هزاران خاطره و معنا را بازتولید می‌کند. منظر ایرانی، بخشی از هویت ماست. باید آن را شناخت و حفاظت کرد.
سخن سردبیر منظر ایرانی
پی‌نوشت
۱ . تواضع، وفاداری، رشک‌نبردن و حفظ امانت گروه همکار لاسوس در دانشکدۀ معماری لاویلت پاریس تحسین‌برانگیز بود. او مطلبی را یافته بود که به دلیل ویژگی‌های شخصی، در ثبت آن به نام خود اهتمام نمی‌کرد. یک گروه از متفکران و اساتید دانشگاهی در بسط این نظریه با او همکاری می‌کردند. جالب آنکه هرگز سعی نکردند تا مطلب را مصادره کنند و همه جا، از جمله در یادداشت‌هایی که برای مجله منظر نوشته‌اند، حق او را ادا کرده‌اند.
۲ . «یک عکس خوب گویاتر از هزار نامه است». این جمله را، زمانی که هنوز دوربین دیجیتال، عکس را از زندگی خانواده‌ها حذف نکرده بود، روی شیشۀ عکاسی‌ها و پشت پاکت تحویل عکس‌های چاپ‌شده می‌نوشتند.

نویسنده : سید امیر منصوری [email protected]
مآخذ : مجله تخصصی معماری منظر ، شماره سیزدهم ، سال ۱۳۹۰ ، اسفند و فروردین

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.