برنامه آتی نظرگاه
نشست "تقویت مرکز شهر یا توسعه دانشگاه" | چهارشنبه ۲۹ خرداد ماه ۱۳۹۸ | از ساعت ۱۷
Monday, 24 June , 2019
امروز : دوشنبه, ۳ تیر , ۱۳۹۸ - 21 شوال 1440
شناسه خبر : 2279
  پرینتخانه » مبانی شهر تاریخ انتشار : ۲۰ آذر ۱۳۹۰ - ۱۲:۰۰ | 153 بازدید |

شهرنشینی پرشتاب

خط تاریخ بشر توسط یک فرایند شهرنشینی پرشتاب مورد توجه قرار گرفته است. این امر تا دورۀ نئولیتیک که انسان‌ها قادر بودند سکونتگاه دائمی بسازند به وقوع نپیوست.

فرایندی که در طی آن تعداد زیادی از مردم در نواحی نسبتاً کوچک به طور دائم متمرکز می‌شوند، شهرها را تشکیل می‌دهد. تعریف آنچه یک شهر را شکل می‌دهد بر حسب زمان و مکان متفاوت است، اما متداول‌ترین روش این است که این اصطلاح به عنوان یک موضوع جمعیتی شرح داده شود. سازمان ملل پیشنهاد کرده است که کشورها تمامی مکان‌هایی را که دارای جمعیتی بیش از ۲۰۰۰۰ نفر هستند و این ساکنان در نزدیکی یکدیگر زندگی می‌کنند، مکان شهری محسوب کنند. اما در حقیقت کشورها آمار خود را بر مبنای معیارهای متفاوتی گرد می‌آورند. برای مثال ایالات متحدۀ مکان شهری را برای هر محلی که دارای جمعیتی بیش از ۲۵۰۰ نفر باشد، به‌کار می‌برد.
شهرنشینی پرشتاب
تعاریف کمّی هرچه باشد، روشن است که خط سیر تاریخ بشر توسط یک فرایند شهرنشینی پرشتاب مورد توجه قرار گرفته است. این امر تا دورۀ نئولیتیک، یعنی در حدود ۱۰۰۰۰ سال پیش، که انسان‌ها قادر بودند سکونتگاه‌های دائمی بسازند به وقوع نپیوست. حتی در ۵۰۰۰ سال پیش این یگانه سکونتگاه‌های جهان دهکده‌های کوچک و نیمه‌دائمِ کشاورزان روستایی بودند، یعنی شهرک‌هایی که اندازه‌شان محدود بود، چون هنگامی که خاک پیرامونشان دچار فرسایش می‌شد باید تغییر مکان می‌دادند. این امر ( شهرنشینی پر‌شتاب ) تا عصر کلاسیک که شهرهایی با بیش از ۱۰۰۰۰۰ نفر جمعیت پدید آمدند وجود نداشت، و حتی تا انفجار جمعیتی پایدارِ سه قرن گذشته متداول نگشت. در سال ۱۸۰۰ کمتر از ۳ درصد جمعیت جهان در شهرهای ۲۰۰۰۰ نفری یا بیشتر زندگی می‌کردند. این رقم در میانۀ دهۀ ۱۹۶۰ به حدود یک چهارم جمعیت افزایش یافته بود. در پایان قرن بیستم قریب به نیمی از جمعیت جهان در شهرهای ۲۰۰۰۰ نفری یا بیشتر ساکن بودند.
پیدایش شهرک‌های کوچک تمدن باستان، هم در دنیای قدیم و هم در دنیای جدید، تنها به دلیل پیشرفت در کشارزی و حمل و نقل ممکن شد. همچنان که کشاورزی بیشتر ثمربخش می‌گشت مازاد غذا تولید نمود. توسعۀ وسایل حمل و نقل که تاریخ آن از شروع اختراع چرخ در حدود ۳۰۰ قبل از میلاد بود، این امکان را فراهم کرد که مازاد محصولات حومۀ شهر غذای جمعیت شهری را تأمین نماید، سیستمی که تا به امروز ادامه دارد.
بر خلاف اندازۀ کوچک این دهکده‌ها، مردم در شهرهای اولیۀ کاملاً نزدیک به یکدیگر زندگی می‌کردند. فواصل نمی‌توانست بیش از یک پیاده‌روی ساده باشد و هیچ‌کس نمی‌توانست خارج ازمحدوده ذخیره آب زندگی کند. به علاوه به دلیل اینکه شهرها همواره هدف حمله بودند، اغلب مواقع محصور بوده و مشکل بود که ورای یک ناحیه بزرگ از موانع عبور کنند. حفاری‌های باستان‌شناسی نشان داده است که تراکم جمعیت شهرها در ۲۰۰۰ قبل از میلاد ممکن است که ۱۲۸۰۰۰ نفر در هر مایل مربع بوده باشد(۴۹۴۰۰ نفر در هر کیلومتر مربع) در مقابل، شهرهای کنونی کلکته و شانگهای با تراکم بیش از ۷۰۰۰۰ در هر مایل مربع به عنوان شهرهای دارای ازدحامِ بیش از اندازه مورد‌توجه هستند.
به جز استثناهای معدودی، نخبگان- اشراف ، کارمندان دولت ، روحانیت ، و ثروتمندان- در مرکز شهرهای باستانی زندگی می کردند که معمولاً نزدیک مهم‌ترین معبد قرار داشت. در نواحی بیرونیِ دورتر فقرا حضور داشتند، کسانی که برخی اوقات با هم به آن سوی دیوارهای شهر تبعید می‌شدند.
مهم‌ترین شهر روزگار باستان رُم بود که در دوران اوج خود در قرن سوم میلادی، حدود ۴ مایل مربع (۱۰ کیلومتر مربع) را تحت پوشش قرار می‌داد و حداقل ۸۰۰۰۰۰ نفر ساکن داشت. برای فراهم‌کردن آب برای چنین جمعیت زیادی، امپراطوری سیستمی از قنات‌ها را ساخت که آب آشامیدنی را از تپه‌هایی که ۴۴ مایل دورتر بودند (۷۰ کیلومتر) کانال‌کشی می کرد. در داخل خود شهر آب با استفاده از شبکه‌ای از کانال‌ها و لوله‌های سربی قابل توجهی به خانه‌های شخصی تلمبه می‌شد، که نظیر آن تا قرن بیستم مشاهده نشد. مانند اکثر شهرهای اولیه، خانه‌های رومی در ابتدا از سفال‌های خشکی که در چارچوب‌های چوبی قالب زده شده بودند ساخته می‌شد. همچنان که شهر رشد می‌یافت دارای ساختمان‌هایی شد از گل، آجر، بتون و نهایتاً سنگ مرمر حک‌شدۀ ظریف ساخته شده بودند.
مدل عمومی ساختار شهری تا ظهور انقلاب صنعتی ادامه یافت، گرچه شهرهای قرون وسطی به ندرت به بزرگی روم بودند. در طول زمان، تجارت به طور فزاینده‌ای به بخش مهمی از زندگی شهری و یکی از جاذبه‌هایی تبدیل شد که مردم را از نواحی حومه‌ای به خود جذب می‌کرد. با اختراع ساعت مکانیکی، آسیاب بادی و آبی و صنعت چاپ اتصالات درونی ساکنان شهر بی‌درنگ ادامه پیدا کرد. شهرها مکان‌هایی شدند که تمامی طبقات و انواع انسان ها در هم آمیختند، که این امر عدم تجانسی را پدید آورد که تبدیل به یکی از مشهورترین ویژگی‌های زندگی شهری شد. در ۱۷۷۷ ساموئل جانسون (۱) این جنبه از شهرها را در امثال و حکم (apothegm) معروف خود مورد تشویق قرار داد.
انفجار فن‌آوری که همان انقلاب صنعتی بود سبب افزایش اهمیت فرایند شهرنشینی شد. جمعیت بیشتر در نواحی کوچک بدین مفهوم بود که کارخانه‌های جدید می‌توانستند ائتلاف بزرگی از کارگران را تشکیل دهند و چنین نیروی کار بزرگتری می‌توانست حتی بیشتر تخصصی شود. در قرن نوزدهم هزاران کارگر صنعتی در اروپا وجود داشت که تعداد زیادی از آنها در شرایط اسف‌باری زندگی می‌کردند. مهاجرانی که مجذوب وعدۀ کار شده بودند و از نواحی روستایی به شهرها سرازیر شدند، تنها برای یافتن کار مجبور شدند که در محلات فقیر‌نشین آلوده و متراکم و در جوار زباله، بیماری و جوندگان زندگی کنند. خیابان‌های شهرهای جدیدتر که برای تجارت طراحی شده بودند اغلب به صورت طرح شبکه‌ای آرایش‌یافته و تنها بخش کوچکی از نیازهای انسان را بر آورده می کردند، مانند حریم خصوصی و خلاقیت، اما اجازه نمی‌دادند که این شهرها به طور نا‌محدود گسترش یابند.
یکی از نتایج توسعۀ اقتصادی متداوم و رشد جمعیت در ۱۰۰ سال آینده می‌تواند مراکز شهری متمرکز ابر شهرها باشد که ممکن است برای مایل‌ها امتداد یابد. شواهد این پدیده در ساحل شرقی ایالات متحده پدیدار شده است، جایی که احتمالا یک تجمع شهری واحد وجود دارد که از بوستون تا واشنگتن‌دی‌سی کشیده شده است. دیگر ابرشهرهای ظهور‌یافته شامل مجموعۀ توکیو-اوزاکا-کیوتو در ژاپن، منطقۀ میان لندن و شهرهای میدلند در بریتانیای بزرگ و ناحیۀ مرکزی بلگیوم (Belgium) در هلند است.
|
برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.