منظر فرهنگی فیلم «ایران سرای من است»

تاریخ انتشار : ۲۲ تیر ۱۳۹۸ - ۱۲:۲۴ | 23 بازدید | ارسال توسط :

فیلم «ایران سرای من است» به کارگردانی پرویز کیمیاوی در سال ۱۳۷۷ ساخته شده و داستان پژوهشگر و نویسندۀ ادبی در حال نگارش کتابی در مورد شعرای کلاسیک زبان فارسی را با نگاهی واقع‌بینانه و به دور از تعصب روایت می‌کند. این نگاه در اشاره‌ای به یکی از باورهای بومی در شهرهای کویری هم دیده می‌شود.

در این فیلم سهراب زمانی، نویسنده و پژوهشگر ادبی، در پی دریافت مجوز برای کتابش از کرمان راهی تهران می‌شود. در راه ماشین مسافربری خراب می‌شود، در زمان تعمیر خودرو، سهراب راهی دشت می‌شود. پس از تعمیر ماشین و راه‌افتادن آن، پیرمرد محلی‌ای سوار ماشین می‌شود که قرار است برای یک عروسی سورنا بنوازد. زمانی که از او از عروسی سؤال می‌شود،‌ تعریف می‌کند که به عروسی قنات می‌رود و توضیح می‌دهد که قنات‌ها هم دو جنسیت نر و ماده دارند و زمانی که قناتی خشک می‌شود، به او به تناسب جنسیتش عروس یا داماد می‌دهند تا دوباره پرآب و بارور شود. در آبادی نزدیک، قرار است پیرزن بیوه‌ای را به عقد قنات درآورند و او باید شب تا صبح را در قنات بماند. در صحنۀ بعد مرد را می‌بینیم که در حین نواختن سورنا و با فاصله، به دنبال زنان به سمت قنات می‌رود. پیرزنی از آبادی، به عقد قنات درمی‌آید و روز بعد قنات پر از آب می‌شود. در قسمتی دیگر از فیلم اما رشته قنات ماده‌ای را می‌بینیم که به عقد دامادی درآمده ولی با این وجود، هفت سال است که بدون آب مانده است. داماد سال‌هاست که در قنات مانده و سرگردان و آشفته شده و از همه بریده است.

عروسی قنات یا ازدواج قنات یکی از رسوم و آیین‌های کهن است که برای ازدیاد آب یا رفع خشکسالی انجام می‌شده و هنوز در برخی روستاها اجرا می‌شود. در گذشته برای قنات شخصیت قائل بودند و خشکی آن را نشان از تنهایی آن می‌دانستند. جنسیت‌بندی قنات نیز براساس مشخصات آب آن مانند سرعت، رنگ، شوری، طعم، غلظت و میزان املاح آن بوده است. بنابراین برای قنات نر زن بیوه‌ و برای قنات ماده مردی را به همسری می‌گرفتند. عروس یا داماد به عقد قنات درمی‌آید و متعهد می‌شود که در زمان‌های مشخصی در آب قنات آب‌تنی کند. در قبال این کار مردم منطقه یا صاحب قنات به عروس یا داماد، خرجی داده و مایحتاج زندگی‌اش را تأمین می‌کردند. البته چون این عقد طلاق ندارد، عروس یا داماد دیگر نمی‌تواند با کسی ازدواج کند. این آیین برای بسیاری از زنان بیوه و بدون شوهر راهی برای گذران زندگی محسوب می‌شود.

 

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.