برنامه آتی نظرگاه
نشست "گردشگری مذهبی در ایران؛ ظرفیت ناشناخته | چهارشنبه ۱۶ بهمن ماه ۱۳۹۸ | از ساعت ۱۶
شناسه خبر : 4555
  پرینتخانه » اخبار, برنامه ریزی و مدیریت شهر, یادداشت تاریخ انتشار : ۰۱ مرداد ۱۳۹۸ - ۱۵:۱۵ | 297 بازدید | ارسال توسط :
لزوم بروزرسانی و اصلاح قوانین شهرسازی و مدیریت شهری

نهاد یا سازمان طرح جامع؟!

آنچه مجموعة مدیریت شهری تهران و همینطور دولت و البته صاحبنظران، برای رویارویی با مشکلات شهر تهران و دیگر شهرها بهتر است دنبال کنند اقداماتی فن­سالارانه و شکلی نیست بلکه نیازمند تغییرات سیاسی و نهادی است. بدین منظور لازم است بروزرسانی و اصلاح قوانین شهرسازی و مدیریت شهری در کشور به گونه­ای در دستورکار قرار گیرد که سبب ایجاد و ارتقاء پیوند محکم میان سیاست­ها و اقدام‌ها با خواست و ارادة مردم (آنچه مشارکت عمومی در تصمیم­گیری خوانده می­شود)، افزایش یکپارچگی تصمیم­گیری در شهرها از طریق تمرکززدایی از دولت، شکل­گیری برنامه­ریزی فضایی (چندبعدی)، ارتقاء جایگاه حقوق عمومی در برابر حقوق خصوصی و مواردی از این دست شود.

کنترل و هدایت رشد و توسعه شهری چالش جدی شهرداری تهران (و دیگر شهرها) است. رویارویی با این چالش بی­شک نیازمند نهادسازی (نهادینه کردن موضوع از طریق پیوند آن با ارزش‌های حاکم بر جامعه و ایجاد قانون و سازوکارهای مرتبط) است. اما فروکاست نهادسازی به ایجاد یک سازمان (ولو به اسم نهاد!!) صرفا به گسترش ناکارآمد بدنه بخش عمومی (اگر از کارآمدی اشتغالزایی آن بگذریم!) منجر می­شود؛ تجربه­های پیشین نهاد تهران و یا مشهد و شکست آن­ها در دستیابی به اهدافشان گواه این موضوع است. همچنین با وجود سازمان­های برنامه‌ریز (وزارت راه و شهرسازی یا شهرداری تهران)، مجری (شهرداری تهران و دیگر سازمان­های اثرگذار بر مدیریت شهر) و ناظر (شورای شهر، وزارت راه و شهرسازی، شورای عالی شهرسازی و معماری) ایجاد سازمان دیگری با شرح وظایف موازی و بعضا ضعیفتر از آن­ها موجه نیست (مثلا در مقایسه با شورای عالی شهرسازی و معماری یا شورای شهر و یا حتی شورای موضوع قانون نظارت بر گسترش شهر تهران – ۱۳۵۲، به عنوان نهادهای نظارتی با پشتوانه مردمی یا بهره­مندی از حضور نمایندگان بخش­های مختلف یا جایگاه قانونگذاری). با این حال تفاهم­نامه احیاء نهاد راهبری و پایش طرح­های توسعه شهری در شهر تهران با یک فرآیند نه چندان روشن (عدم انتشار پیش­نویس تفاهم­نامه برای عموم و حتی درون مدیریت شهری تهران و امکان دریافت نظرات از آن­ها که بهاری است که تکلیف سال مشارکت عمومی را روشن می­کند!) به ثمر نشسته و با انتصاب رییس آن[۱]، ایجاد یک «سازمان» در دستورکار قرار گرفته است.

نهادسازی

این همه در شرایطی است که از اساس شهر تهران برنامه توسعه کارآمدی ندارد که نهادی بخواهد با راهبری، آن را به ثمر بنشاند. طرح جامع ۱۳۸۶ تهران (یک برنامه برای بخش کالبدی) نه تنها نمی­تواند ارتباطی با همه بخش­هایی که بخش اجرایی در آن­ها به شکل قانونی نقش‌آفرین است، برقرار کند و سطح بالاتر برنامه­های پنج ساله و سالانه شهرداری باشد، بلکه در بخش کالبدی نیز به اندازه­ای بلاتکلیف، و طرح در طرح و با پایان باز است (حجم ساخت­وساز بی­ضابطه امروز آشکار می­کند هدفمند بوده است) که برونداد ملموس آن در شهر، فاقد تمایزی، از نظر بی­قانونی و هرج و مرج، با دوره بی­برنامه پیش از خود است؛ اگر بدتر نباشد! یعنی دقیقا بر خلاف نظر مدیر نهاد تهیه طرح، درباره اینکه ارزش این برنامه ۵ سال بعد (۱۳۹۰؟) مشخص می­شود[۲] یا نظر «مسئول هدایت و نظارت بر مطالعات طرح جامع و تفصیلی تهران»[۳]، امروز این پرسش باقی است که پس از پنج و ده سال از آن تاریخ، درستی نظر منتقدان، طرح بر آن مدافعان- مسئولان آشکار شده است یا خیر. بی­شک تغییر این قانون بد، بهتر از تلاش بیهوده برای راهبری اجرای آن خواهد بود.

آنچه مجموعه مدیریت شهری تهران و همینطور دولت و البته صاحبنظران، برای رویارویی با مشکلات شهر تهران و دیگر شهرها بهتر است دنبال کنند اقداماتی فن­سالارانه و شکلی نیست بلکه نیازمند تغییرات سیاسی و نهادی است. بدین منظور لازم است بروزرسانی و اصلاح قوانین شهرسازی و مدیریت شهری در کشور به گونه­ای در دستورکار قرار گیرد که سبب ایجاد و ارتقاء پیوند محکم میان سیاست­ها و اقدام‌ها با خواست و اراده مردم (آنچه مشارکت عمومی در تصمیم­گیری خوانده می­شود)، افزایش یکپارچگی تصمیم­گیری در شهرها از طریق تمرکززدایی از دولت، شکل­گیری برنامه­ریزی فضایی (چندبعدی)، ارتقاء جایگاه حقوق عمومی در برابر حقوق خصوصی و مواردی از این دست شود.

[۱] آقای مهندس فرجامی با تحصیلات معماری و معاون وقت شهرسازی و معماری وزارت مسکن و شهرسازی در هنگام تصویب طرح جامع تهران

[۲] رجوع شود به کتاب نقد و بررسی طرح جامع ۱۳۸۶ منتشر شده از سوی پژوهشکده نظر، ص ۱۰۴

[۳] رجوع شود به همان، صفحات ۲۵-۶

نویسنده : امیر شفیعی
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.