برنامه آتی نظرگاه
کارگاه نظریه های نو شماره 39 | نظریه، منشاء همه چیز | دوشنبه 15 بهمن ماه 1397
Sunday, 17 February , 2019
امروز : یکشنبه, ۲۸ بهمن , ۱۳۹۷ - 12 جماد ثاني 1440
شناسه خبر : 91
  پرینتخانه » شهر, نوسازی شهری تاریخ انتشار : ۳۰ فروردین ۱۳۹۰ - ۸:۵۸ | 69 بازدید |

گزارشی از نشست تخصصی با موضوع:” مداخله روش‌مند در کالبد بافت فرسوده (روش space syntax)”

به منظور احیاء یک محله فرسوده شهری، نیازمند آن هستیم که باز هم از طریق تحلیل داده ها به روش Space Syntax خیابانهایی را در درون محله انتخاب نماییم و آنها را به ساختار اصلی شهر متصل نماییم.به منظور دستیابی به این نتیجه لازم است که خیابانهایی که در سفرهای درون شهری از مقیاس کلان تا خرد مورد استفاده قرار می گیرند مشخص شده و الگوی پراکنش آنها استخراج گردد که به این حالت Choice می‌گویند.

نشست تخصصی با موضوع ” مداخله روشمند در کالبدبافت فرسوده ( روش sace syntax) ” با سخنرانی دکتر سایمون بل ( محقق ارشد دانشگاه ادینبورگ اگلستان ) و مهندس امید ریسمانچیان ( دانشجوی دکتری در دانشگاه ادینبورگ ) ، در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۹ در جامعه مهندسان ایران برگزار شد.

در این نشست که با حضور اساتید، دانشجویان و جامعه حرفه ای برگزار گردید، به معرفی متدولوژی Space Syntax و نحوه کاربرد آن در مسائل شهری پرداخته شد.
در نشست مذکور آقایان دکتر براتی، مهندس سادات نیا، دکتر ذکاوت و خانم تانی گوچی – نماینده یونسکو-، به عنوان اعضای پانل حضور داشتند. در ابتدای نشست دکتر سایمون بل به ارائه گزارشی کوتاه از پرسه زنی یک روزه خود در تهران پرداخت. وی تهران را به عنوان شهری که فاقد حیات و سرزندگی شهری است معرفی نمود و مهمترین علت آن را اتومبیل محور بودن شهر تهران عنوان کرده که همچون سایر شهرهای در حال توسعه دنیا، در پی گسترش بی رویه شهر شکل گرفته است. به نظر ایشان ساکنین شهر توسط شهر طرد شده اند. و پیاده‌راهها نیز در نازل‌ترین سطح، به صورت پیاده روهایی با عرض کم و اجرای نامناسب در دو طرف خیابان و تنها برای عبور و مرور سریع استفاده می شود. وی معتقد بود که با استفاده از متدولوژی Space Syntax، می توان در درجه اول خیابانهایی از شهر تهران را برگزید و با پیاده راه نمودن آنها، موجبات ارتقاء کیفیت فضای شهری و همچنین حیات و سرزندگی در شهر را فراهم نمود.
این روش بررسی فضاهای شهری از مقیاس کل تا جزء – از دید یک شهروند و یا ساکنین یک محله- را مورد بررسی قرار میدهد. همچنین راهکارهایی را ارائه می دهد که نه تنها همسو با حرکت اقتصادی و اجتماعی کل شهر است که در سطح محله نیز پاسخگو است.
Space Syntax یک تئوری و یک ابزار تحلیلی در معماری و شهرسازی است. در یک تعریف کلی Space Syntax تئوری است که وجه ساختاری (Configurative) فضا را در مرکز توجه قرار می دهد. وجهی که بر زندگی اجتماعی شهروندان یک شهر یا رفتار افراد درون یک ساختمان تأثیر بارزی دارد؛ اما در تئوری‌های معماری یا طراحی شهری کمتر بدان توجه شده یا راهی برای درک کامل آن ارائه شده است.
به نظر مبدعان این نظریه، فعالیت انسانها در فضا مثل زندگی کردن، ارتباط و عدم آن در قالب گروه انسانها معنی دار است و نه افراد به صورت مستقل. یعنی رابطه میان فضا و هستی اجتماعی رابطه‌ای میان ساختار گروه انسانها و ساختار فضا است. به عبارتی فضا و روابط انسانی مدام با یکدیگر در حال تعامل می باشند و در هر زمان یکی شکل دهنده دیگری است.
ارتباط میان انسان‌هاست که منجر به خلق یک فضا می شود و فضاست که روابط انسانی را تعریف می‌کند و الگوهای هم بودگی (Co-presence) یا عدم آن را(Co-absence) معین می کند. این تعریف فضا را معادل پیکر‌بندی (Configuration) یا ساختار می انگارد. پیکربندی اشاره به درک کلیت یک ساختار دارد. ساختاری که از مجموعه ای از روابط وابسته به یکدیگر برآمده است که هر جزء وابسته به دیگران تعریف می گردد. اما شناخت فضا به صورت کلیت یکپارچه مشکل است چرا که همواره با بخشی از فضا مواجهیم و درک کلیت آن در یک زمان ممکن نیست.
ولی با روش تحلیل همبستگی (Integration) – می توان شکل گیری ارزش فرهنگی و اجتماعی را در فضاهای شهر رصد نمود.
در ادامه روش مداخله در بافت فرسوده با تاکید بر توسعه معابر و از طریق متدولوژی Space Syntax مورد بررسی قرار گرفت. هدف پاسخ به این پرسش بود که چگونه می توانیم با یک رویکرد ریخت شناسانه و با تاکید بر خیابان به عنوان یک فضای باز شهری موجب احیاء بافت فرسوده شویم به طوری که فواید اقتصادی- اجتماعی داشته باشد. در مرحله اول نیاز به یک مشاهده دقیق میدانی است. باید به این نتیجه رسید که از میان فعالیتها و رفتارهای مردم محلی که می توان در قالب سه نوع فعالیتهای ضروری، انتخابی و اجتماعی تقسیم بندی کرد، کدام دسته از رفتارها هستند که ارتقاء کیفیت محیطی بر روی میزان انجام آن موثر است. به عنوان نمونه می توان با افزایش میزان دسترسی، باعث جذب و افزایش مراکز خرده فروشی گردیده که در نهایت افزایش رفتارهای اجتماعی را به دنبال خواهد داشت.
در این روش ما با دو واژه کلیدی روبرو هستیم: یکپارچگی (Integration) و انتخاب (Choice) که هرکدام بار معنایی متفاوتی دارند.
در ادامه نشست به بررسی الگوی پراکنش مقدار یکپارچگی در دو سطح کلان و محلی پرداخته شد:
“به منظور استفاده از تحلیلهای Space Syntax در درجه اول نیاز داریم که نقشه Space Syntax تهران را تهیه نماییم. در بررسی های اولیه مشخص شد که با توجه به ساختار فضائی شهر تهران، خیابان انقلاب در مقیاس کلان از درجه همبستگی بالایی برخوردار است. که به آن یکپارچکی کلانGlobal integration گفته می شود. نکته قابل توجه در این است که خیابان انقلاب در جوار بخش قابل توجهی از محلات فرسوده شهر تهران قرار دارد. بنابراین وقتی میزان دسترسی به محلات شهر تهران بررسی می گردد، تحلیل ها حاکی از آن است که دسترسی به بخش اعظمی از بافتهای فرسوده شهر تهران بالا است. به عبارتی دیگر این محلات از ساختار فضائی شهر جدا افتاده نیستند. درست برخلاف آن اکثر محلات موجود در مناطق ۱و۳ تهران از میزان دسترسی پایینی برخوردار هستند. یعنی دسترسی به آنها مشکل تر است. 
در بخش دوم به تحلیل میزان یکپارچگی محلی Local integration، پرداخته شد. در این مرحله هدف پاسخگویی به این پرسش بود که میزان دسترسی را در مقیاس محله ای بررسی نماییم. به بیان دیگر کدام خیابانهای محلی در سطح شهر تهران از میزان دسترسی خوبی برخوردار هستند و توانسته اند اجزای محله را به خوبی به هم متصل نمایند. در این حالت درست بر خلاف تحلیل قبل، خیابان انقلاب و محلات همجوار با آن مشخص نشد. بلکه تحلیل ها مشخص می نماید که محلات شمالی شهر تهران از میزان دسترسی بهتری در سطح محله برخوردار هستند درست برخلاف محلات فرسوده شهر تهران. این امر موید این مطلب است که:

علیرغم آنکه دسترسی به بافتهای فرسوده شهر تهران آسان است اما دسترسی به درون بافت فرسوده کم است. همین امر باعث شده است که این بافتها به صورت ایزوله عمل نمایند.

گزارشی از نشست تخصصی با موضوع:" مداخله روش‌مند در کالبد بافت فرسوده (روش space syntax)"

تصویر شماره ۱ (برگرفته از پایان نامه امید ریسمانچیان، مقطع دکتری دانشگاه ادینبورگ)


نتیجه حاصل از تحلیل فوق نشان گر آن است که به منظور احیاء یک محله فرسوده شهری، نیازمند آن هستیم که باز هم از طریق تحلیل داده ها به روش Space Syntax خیابانهایی را در درون محله انتخاب نماییم و آنها را به ساختار اصلی شهر متصل نماییم. به منظور دستیابی به این نتیجه لازم است که خیابانهایی که در سفرهای درون شهری از مقیاس کلان تا خرد مورد استفاده قرار می گیرند مشخص شده و الگوی پراکنش آنها استخراج گردد که به این حالت Choice می‌گویند. این امر در ۵ مقیاس – بر اساس طول مسیر از ۱۰ هزار متر تا ۷۵۰ متر- از سطح کلان تا خرد بررسی می شود. نتایج حاکی از آن است که در مسیرهای به طول ۱۰ هزار و ۵ هزار متر- جابجایی از طریق اتومبیل-، هیچ بافت فرسوده به عنوان مسیر عبور انتخاب نمی گردد. یعنی بافتهای فرسوده شهر به هیچ عنوان در سر راه رفت و آمدهای شهری نیستند. حال آنکه در مسیرهای کوتاهتر اکثر محلات فرسوده شهر انتخاب می گردند. این امر موید این مطلب است که:
بافت های فرسوده تنها برای عابرین پیاده در درون محله، از دسترسی بالایی برخوردار است.

تصویر شماره ۲ (برگرفته از پایان نامه امید ریسمانچیان، مقطع دکتری دانشگاه ادینبورگ)


در نهایت بعد از بررسی ها و تحلیلهای انجام شده و شناخت مشکلات به یک راه حل کاربردی دست خواهیم یافت. در این مرحله از طریق سیستم Route Filtering میزان دسترسی مناسب یک محله را در ارتباط با کل شهر، ارائه می نماییم. البته نباید فراموش کرد که آنچه ما در این فرآیند به دنبال آن هستیم افزایش میزان Accebility است نه Mobility . بنابراین تنها به ارائه تعریض تمامی معابر در محلات فرسوده شهر به منظور افزایش میزان نفوذ پذیری نخواهد انجامید.”

نویسنده : پروانه غضنفری
به نقل از : سایت نشریه نوسازی

|
برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.