برنامه آتی نظرگاه
نشست "در مرکز تهزان چه باید کرد؟ | رسالت میراث فرهنگی | سه شنبه ۱ مردادماه ۱۳۹۸ | از ساعت ۱۶
Saturday, 17 August , 2019
امروز : شنبه, ۲۶ مرداد , ۱۳۹۸ - 16 ذو الحجة 1440
شناسه خبر : 1594
  پرینتخانه » منتخب, نقد, یادداشت تاریخ انتشار : ۳۱ تیر ۱۳۹۷ - ۱۲:۰۰ | 183 بازدید

مکانیابی غیر اصولی یادمان‌های شهدا در شهرها به‌عنوان یک چالش فرهنگی وسیاسی در ایران؟

حفظ حرمت شهدای گمنام یادگار هشت سال دفاع مقدس به عنوان پرافتخارترین منازعۀ نظامی ایران در چند قرن اخیر، بر همۀ مردم و مسئولان کشور واجب است فلذا محل دفن پیکر مطهر شهدای گمنام و احداث یادمان‌های شهدا باید در مکان‌هایی باشد که موجب حفظ شئونات و حیثیت آن‌ها و پناهگاهی برای عاشقان انقلاب اسلامی ایران و ارزش‌های دفاع مقدس باشد.

تکریم و حفظ شأن جایگاه جان‌باختگان جنگ‌ها اقدامی است که مسئولین شهری کشورهای مختلف به حالت‌های گوناگون به آن می‌پردازند که به عنوان نمونه کشورهای اروپایی در راستای تکریم مقام جان‌باختگان جنگ‌های جهانی اول و دوم خود در اغلب موارد نقاط خاصی راپس از مطالعه وبررسی کامل و اطمینان از جوابگویی، جهت خاکسپاری و ساختن بناهای یادبود انتخاب می‌کنند. در این کشورها کشته‌شدگان جنگی به تدریج به یک نماد و بخشی از هویت آن جامعه تبدیل می‌شوند و کشته‌شدگان جنگی به ویژه سربازان گمنام را به‌جای دفن در قبرستان‌ها، در مراکز شهر و یا پررفت‌وآمدترین نقطۀ شهری به خاک بسپارند و برای سربازان جنگی خود و یادمان‌های آنان ارزش ویژه‌ای قائل هستند. برخی کشورها میادین اصلی را برای این کار انتخاب کرده و برخی دیگر دانشگاه را به عنوان مرکز حضور جوانان تحصیلکرده برای این نماد هویتی انتخاب می‌کنند.

یکی از چالش‌های اخیر ایران در موضوع خاکسپاری شهدای گمنام دربرخی دانشگاه‌ها و همچنین هشت شهید گمنام همزمان با سالروز شهادت امام رضا(ع) در میدان «امیرچخماق» یزد بود که با مخالفت مسئولان میراث فرهنگی استان یزد به دلیل مغایرت‌های قانونی حاکم بر حفاظت از اماکن فرهنگی و تاریخی در این اقدام و ضرورت عملیات استحکام‌بخشی مجموعۀ تاریخی امیرچخماق یزد برای ثبت جهانی آن و سایر حساسیت‌های مربوطه همراه شد درحالی‌که که اغلب نهادها و مسئولین استان یزد با این خاکسپاری شهدا در این مکان موافق بودند.

سردار باقرزاده در این خصوص اظهار داشت: «در مکان‌یابی یادمان‌های شهدا گمنام چند ویژگی مد نظر ماست از خصوصیات ایجابی این اماکن این است که آن مکان فضای مناسب برای اجرای برنامه‌های مذهبی و امکاناتی همچون زیرساخت‌های اولیه (آب، سرویس بهداشتی و ..) را داشته و از زیبای مناسب منظر برخوردار باشد». مسئول کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح پیرامون دلایل سلبی این مکان‌یابی نیز اظهار داشت: «اماکن تدفین پیکر شهدا نباید وقفی، غصبی، بدنام و در معرض طرح‌های عمرانی باشد.همچینی مصلا و امام زاده‌ها هم نباشد چون از نظر ما مصلا و امام زاده‌ها خود یک مکان معنوی و مذهبی می‌باشد و نیاز به تدفین شهدا نیست و ما به دنبال ایجاد فضای معنوی جدید هستیم».

شهدای گمنام

با توجه به اینکه موقعیت و مکان‌یابی یادمان‌های شهدا و تناسبات فرهنگی آن با سنن و آداب و رسوم شهری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و این مهم می‌بایست ملموس و قابل درک باساکنان و شهروندان منطقه و به صورت یک رابطه دوسویه باشد. اهمیت بررسی موضوع آسایش بصری مناظر شهری و نقش کیفیت‌های محیطی در ارتقاء و بهبود منظرشهری یادمان‌های شهدا هر روزه بیشتر آشکار می‌شود و در همین رابطه نظریات، مطالعات و بررسی‌های مختلف انجام شده است. البته به‌دلیل پراکندگی موارد و حجم بالای معضلات و نظرات و تصمیمات غیرکارشناسی و بعضاً سیاسی در موارد متعدد باعث جانمایی غیرصحیح و غیراصولی این یادمان‌ها علی‌رغم تجربیات تکراری سال‌های اخیر از بی‌نتیجگی سیاسی‌کردن مباحث مدیریت و طراحی شهری، شده است.

 با توجه به اینکه در ایران بیشتر شهرها به علت داشتن یادمان‌های شهدا هویت پیدا می‌کنند و این بناها این قابلیت را دارند که نحوۀ بودن و هستی‌شناسی یک دوره و یک ملت را به معنای واقعی کلمه در برابر بینندگان و بازدیدکنندگان با ارزش‌ها و با عقلانیت‌های متفاوت به نمایش بگذارند. فلذا مکان‌یابی این یادمان‌ها می‌بایست به‌گونه‌ای صورت پذیرد که در مقیاس کلان‌تر دارای ارتباط موضوعی با عملکرد و هویت مکان، همبستگی با دیگر عناصر و مبلمان شهری، عامل ارتقای کیفیت محیط و ایجاد سرزندگی فضاهای شهری، تداعی‌کنندۀ عملکرد تاریخی فرهنگی، عامل ایجادکنندۀ یک نشانه و یا ایجاد حس خاطره‌انگیزی مکان با القای روحیۀ خاص در فضا باشد.

حال با درنظر گرفتن این مهم که حفظ حرمت شهدای گمنام یادگار هشت سال دفاع مقدس به عنوان پرافتخارترین منازعۀ نظامی ایران در چند قرن اخیر، بر همۀ مردم و مسئولان کشور واجب بوده فلذا محل دفن پیکر مطهر شهدای گمنام و احداث یادمان‌های شهدا می‌بایست در مکان‌هایی باشد که موجب حفظ شئونات و حیثیت آن‌ها و پناهگاهی برای عاشقان انقلاب اسلامی ایران و ارزش‌های دفاع مقدس باشد و در این راستا مدیریت شهری می‌تواند با توجه به اهمیت فرهنگ شهادت و حساسیت‌های فرهنگی سیاسی موضوع با همکاری سازمان‌های مرتبط، ‌مشاورین و متخصصین، ‌شورایی با عنوان شورای بررسی و مکان‌یابی یادمان‌های شهدا تشکیل دهد و موارد مربوطه را در این شورا مورد بحث قرار دهند.

نویسنده : بهزاد مسعودی اصل
برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.