برنامه آتی نظرگاه
نشست "گردشگری مذهبی در ایران؛ ظرفیت ناشناخته | چهارشنبه ۱۶ بهمن ماه ۱۳۹۸ | از ساعت ۱۶
Wednesday, 30 September , 2020
امروز : چهارشنبه, ۹ مهر , ۱۳۹۹ - 13 صفر 1442
شناسه خبر : 6368
  پرینتخانه » مسکن, معماری تاریخ انتشار : ۱۵ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۵:۰۰ | 28 بازدید | ارسال توسط :
من کجای داستان شهرم؟

از خوش نشینی تا مالکیت

روابط اجتماعی به دلیل زمان کوتاه سکونت در دوره اجاره نشینی روز به روز کمتر شده و مالکیت کوتاه مدت حس تعلق به مکان را در محلات امروزی کاهش داده است.

در مدل مفهومی مکان؛ فرد، معنا را در رابطه با محیط و دیگران، برساخت می کند. معنا رابطه مستقیم با حس تعلق به مکان دارد که شهروند خود را با هویت های متکثر در قلمروی دلبستگی خود در طول زمان وفق داده و خود را بخشی از کل دانسته و با مکان پیوند می خورد. این پیوند رابطه مستقیم با تاریخمندی و استمرار تجربه-فضا دارد. در شهرهای سنتی ایران به ویژه تا قبل از دوره قاجار، معمولا یک فرد از هنگام تولد تا زمان مرگ در محله خود و در خانه پدری، سکونت می کرد. گذر زمان و تجربه زیسته در ارتباط با محیط و دیگران، منجر به خلق معنا و حس تعلق به مکان می گشت.

از خوش نشینی تا مالکیت
تصویر ۱: «خانه قمر خانم»؛ خانه ای با حیاط مرکزی و اتاقهای دور حیاط، نمونه مسکن چند خانواری استیجاری که از دوره ناصرالدین شاه قاجار رواج یافت.

پدیده اجاره نشینی از زمان ناصرالدین شاه قاجار، با هجوم جمعیت به تهرانِ متجدد، و ارزش افزوده زمین به دلیل کمبود مسکن، رواج یافت. چنانچه طبق سرشماری تهران در سال ۱۲۶۳ خورشیدی، ۳۰ درصد جمعیت تهران، اجاره نشین بودند. «خانه قمر خانم»، نمونه ای از سیستم اجاره نشینی در تهران قدیم بود با یک حیاط مرکزی و اتاق های اطراف آن که از همین دوره باب شد و کماکان در حاشیه کلان شهرها و بافت های فرسوده شهری رواج دارد.

از خوش نشینی تا مالکیت
تصویر ۲: خانه ارغوان هوشنگ ابتهاج، به گفته سایه، درخت ارغوان یادآور زندگی خصوصی و تجربه زیسته در کنار خانواده و حس تعلق وی می باشد که در سال های دوری از خانه، که در وصف ارغوان به عنوان نمادی از بهترین سال های زندگی اش که در تمامی این سال ها شاهد رشد او بوده، شعر سروده است.

نقطه مقابل «خانه قمر خانم»، «خانه پدر سالار» است که تاریخ مندی و تعلق به مکان ناشی از جست و جوی معنا، در ارتباط با دیگران و محیط در بازه زمانی کلان استمرار یافته و فرد، خود را در قلمروی مکانی بازنمایی می کند و با مکان پیوند می خورد. نمونه عمیق چنین پیوندی با مکان، خانه ارغوان هوشنگ ابتهاج است که در وصف آن شعر سروده و خود را جزیی از مکان می داند که سال های سال در این خانه زیسته و شاهد بزرگ شدن ارغوان بوده است، به گفته وی «ارغوان شب و روز با من است».

ارغوان،

شاخه همخون جدا مانده من

آسمان تو چه رنگ است امروز؟

آفتابی ست هوا؟

یا گرفته است هنوز؟ “من در این گوشه که از دنیا بیرون است”

آفتابی به سرم نیست

از بهاران خبرم نیستآنچه می بینم دیوار است…

از خوش نشینی تا مالکیت
تصویر ۳: علی رغم هویت متکثر در فضاهای شهر، استمرار تجربه-فضا برای شهروند، منجر به خلق هویتی واحد می شود که بر هم زدن دور تسلسل تاریخی ارتباط شهروند با دیگران و با فضای شهری مشخص و انتقال اجباری به فضای بعدی، امکان پیوند وی با فضا و خلق مکان را می گیرد.

یکی از مشکلات و معضلات مغفول در پدیده اجاره نشینی، حس تعلق به مکان در استمرار زمان است که متاسفانه کوچ اجباری مستاجران به دلیل قراردادهای کوتاه مدت و رشد تصاعدی اجاره بها و عدم توان مالی در پرداخت، استمرار ارتباط فرد با محیط و با دیگران را بر هم می زند. از طرفی مالکین ساکن در همان منطقه بدون تغییر اجباری محیط، در رابطه سه گانه تولید معنا شامل؛ فرد، دیگران و محیط و حس تعلق به مکان، در روابط اجتماعی خود با دیگران، در بعد زمان دچار تسلسل می شوند و روابط اجتماعی به دلیل کوتاه مدت بودن سکونت، روز به روز کمتر می گردد.

۰/۵ ( ۰ نظر )
نویسنده : مریم اسماعیل دخت | منبع خبر : نظرآنلاین
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.