زمان در عالم مثال نیز جاری و ساری است اما مقیاس آن با عالم ماده متفاوت است. با توجه به عالم مثال، نگارگر تنها می‌تواند از طریق نمایش نشانه‌هایی زمان‌هایی مختلف را در نگارگری به نمایش بگذارند و نه از طریق نمایش تأثیرات فیزیكی زمان‌های مختلف، همچون سایه و تیرگی‌ و روشنی‌ها.

در شهر شوشتر و جداره رود کارون، با معماری متفاوت این منطقه روبرو هستیم که متأثر از جلوه‌های منظرین رود است. شهری که از آن به دشت میان ‌آب تعبیر می‌شود و معماری آن که محصول حرکت، کشمکش و قرار است، ساکنِ بستر رود شده است.

در نگارگری برای فراهم شدن شرایط پلان بندی عمومی از شگرد افق رفیع استفاده می‌شد كه سبب حجم‌دار شدن فضا در محدودۀ حركت اصلی می‌شود. شگرد افق رفیع بدین معنا است كه خط فرضی افق تا نزدیك مرز فوقانی تصویر بالا می‌رود. و سطح آسمان بسیار باریك‌تر از زمین نموده می‌شود