برنامه آتی نظرگاه
نشست "گردشگری مذهبی در ایران؛ ظرفیت ناشناخته | چهارشنبه ۱۶ بهمن ماه ۱۳۹۸ | از ساعت ۱۶
شناسه خبر : 7541
  پرینتخانه » شهر, نوسازی شهری تاریخ انتشار : ۰۵ فروردین ۱۴۰۰ - ۹:۰۰ | 26 بازدید | ارسال توسط :
توزیع ناعادلانه منابع در بافت های شهری

عدالت فضایی و بافت فرسوده

سازوکارهای فضایی در گذر زمان موجب عدم برقراری عدالت اجتماعی که عامل شکل گیری بافت فرسوده هستند، شد و مکان های سکونت روز به روز درگیر نابرابری های بیشتری گردید.

عدالت فضایی، شاخه‌ای از عدالت اجتماعی است که مرکز اصلی برنامه‌ریزی تأسیسات شهری نیز محسوب می‌شود. عدالت فضایی، وضعیت محلات را از نظر شیوۀ توزیع خدمات و میزان برخورداری از شاخص‌های مختلف اقتصادی ـ اجتماعی و زیربنایی بررسی می‌کند. بافت‌های فرسوده‌ی تهران یکی از پیامدهای تخصیص ناعادلانه‌ی منابع در فضا و تبعیضات مکانی هستند که به موجب عدم قدرت انطباق با آهنگ غیرقابل تصور تحولات فناوری، اجتماعی-اقتصادی و… کارایی خود را در گذر زمان از دست داده است.

پس از دوره قاجار، با انتخاب تهران به عنوان پایتخت و قبول نقش سیاسی زمینه منطقه بندی اولیه، تشکیل تبعیض طبقاتی در فضا و تبدیل زمین به کالا فراهم آمد. به طوریکه علاوه بر ارزش مصرفی، ارزش مبادلاتی نیز پیدا کرد. در دوران پهلوی درپی افزایش منابع شهری و افزایش سهم نفت عوامل تولید در فضا نقش اساسی یافت. جامعه‌ ای که با شرایط حاصل آمده از قدرت انطباق برخوردار بودند با بهره برداری از منابع و در پی آن افزایش درآمد واقعی به عنوان بازیگران اصلی درون فضا و صاحبان رکن تولید (زمین و سرمایه) تبدیل شدند که نیروی کار ارزان را در خدمت گرفتند. نیروی کار مذکور به دلیل عدم داشتن سرمایه و دانش، مجبور به تحمل سازوکار شکل گرفته شدند. آنچه اتفاق می افتد به عقیده لوفور فضا قلمرو جریان های سرمایه، پول، کالاها و اطّلاعات را بازنمایی می کند و همچنان عرصه نیروهای هژمونیک جامعه باقی می ماند.

عدالت فضایی و بافت فرسوده
تصویر ۱: آهنگ تسریع بافت فرسوده

صاحبان سرمایه با در اختیار داشتن جریان های پول، سرمایه، کالا و اطلاعات به بهره برداری از توزیع منافع و منابع پرداختند و گروه های کم درآمد، ناگزیر از تحمّل اثرات سو و فضایی ناشی از این مسأله شدند. از جمله می توان به سکونت اقشار مرفه، کارمند و تحصیل کرده به نواحی شمالی شهر پیرامون بخش های مدرن، اداری و نظامی در شمال شهر و سکونت قشر کارگر نیز در جوار فعالیت های صنعتی در نواحی جنوبی و قدیمی شهر اشاره کرد.

سازوکار ایجاد شده ی مذکور، ارزش منابع در اختیار اقشار توانمند را افزود و به همان میزان به کاهش کیفیت منابع در اختیار قشر کارگر موجب شد. در واقع، فضا به نحوی به کار گرفته شد که کنترل بر مکان ها و تفکیک بخش ها انجامید. از این رو مکان هایی که قشر کارگر در آن محصور به جریان های فضایی و اسیر بازی های سرمایه داری بود رو به افول گذاشت و با گذر زمان با ادامه ی روند روابط و جریان های فضایی به تدریج فرسوده تر شد.

به طور کلّی سازوکارهای فضایی در گذر زمان موجب تشدید تخصیص ناعادلانه ی منابع- که عامل شکل گیری بافت فرسوده هستند- شد و آهنگ تغییرات فضایی را افزایش داد و مکان های سکونت روز به روز درگیر نابرابری های بیشتری گردید (تصویر ۱).

نویسنده : علی یاسر جعفری | منبع خبر : نظرآنلاین
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.