برنامه آتی نظرگاه
کارگاه نظریه های نو شماره 39 | نظریه، منشاء همه چیز | دوشنبه 15 بهمن ماه 1397
Wednesday, 24 April , 2019
امروز : چهارشنبه, ۴ اردیبهشت , ۱۳۹۸ - 19 شعبان 1440
شناسه خبر : 3588
  پرینتخانه » معماری, منتخب, نقد, یادداشت تاریخ انتشار : ۱۹ فروردین ۱۳۹۸ - ۱۲:۰۰ | 42 بازدید |

جامعۀ ما معماران؛ انفعال یا نقش‌آفرینی؟

در میان معماران و متخصصان حوزۀ شهر تهران، شکایت و نارضایتی‏ از چهرۀ آشفتۀ شهر به امری دائمی و عادتی همیشگی تبدیل شده است. همیشه پس از شنیدن خبر یک ساخت‌وساز نابه‌جا یا تخریب یک بافت یا بنای ارزشمند نوک فلش را متوجه انواع وزارتخانه‌‏ها، شهرداری، مالکان و حتی مداخلۀ سایر متخصصین در حوزۀ کاری […]

در میان معماران و متخصصان حوزۀ شهر تهران، شکایت و نارضایتی‏ از چهرۀ آشفتۀ شهر به امری دائمی و عادتی همیشگی تبدیل شده است. همیشه پس از شنیدن خبر یک ساخت‌وساز نابه‌جا یا تخریب یک بافت یا بنای ارزشمند نوک فلش را متوجه انواع وزارتخانه‌‏ها، شهرداری، مالکان و حتی مداخلۀ سایر متخصصین در حوزۀ کاری خود می‏‌کنیم … هر کسی به جز خود ما!
در حالی که در فرایند شکل‏‌گیری هر تصمیم اشتباه و هر اقدام نابه‌جایی در شهر، از تعریف مسأله تا انتخاب تیم مجری و ارائۀ پاسخ و نظارت بر اجرای آن، جا‌به‌جا می‏توان از معمارانی سراغ گرفت که با علم به اشکالات، در استفاده از تمام سهم و توان خود در تغییر این روند فروگذار بوده‌‏اند و با باورهای قدیمی و نادرست، چشم خود را بر فرصت‌‏ها بسته‌‏اند که: «تلاش بی‏فایده است!»، «جریان موجود قوی‏‌تر از ماست»، «این یک تغییر تأثیری در کلیت امر ندارد»، «من در این مبارزه تنها هستم» و … .

این‌گونه برخورد با قضایا نشان از یک روحیۀ انفعالی دارد که البته فقط محدود به معماران نبوده و در جامعۀ ما سابقه‌‏ای طولانی دارد؛ شِکوه‌‏ای که فراموش می‌‏شود؛ بدون پافشاری و پیگیری قانونی، مجازات مقصر و جلوگیری از تکرار آن. اما به نظر می‌‏رسد که مواجهۀ آسان با سایر فرهنگ‌‏ها به مدد ابزارها و فناوری‌‏های روز باعث تغییری در دریافت ما از نیروی فشار افکار عمومی شده که جای امیداوری است. هر روز به بهانه‌‏ای در شبکه‏‌های اجتماعی_ دسترس‌‏پذیرتر از رسانه‌‏ها و سایت‌‏ها_ دعوتی از مردم به پیگیری یک حق عمومی دست به دست می‌‏شود. در حوزۀ شهر و معماری نیز حساسیت نسبت به مسائل حرفه واکنش‌‏هایی را برانگیخته و از اتصال حلقه‏‌های منفصل اهرمی مؤثر ساخته است. شاهد این مدعا نیز ده‌ها نمونه از اعتراضاتی است که طی سال‌های اخیر به ثمر نشسته است.

از تجربۀ این جریانات تأثیرگذار چنین می‌توان نتیجه گرفت:

۱. در تمام دنیا جهت‌‏گیری هرم انسانی هر جامعه را قشر فرهیخته و نخبگان در رأس آن هرم تعیین می‏‌کنند. غفلت دانشگاهیان و قشر تحصیل‌کرده از نقش رهبری خود باعث تشدید روحیۀ بی‌‏تفاوتی در عموم مردم می‏‌شود و بالعکس پایداری آنان در این رسالت، باعث تربیت صحیح نسل‏‌های بعدی این حرفه و روشن‌ماندن چراغ راه می‌‏شود.
۲. اگر مددگرفتن از خبرگزاری‌‏ها، روزنامه‌‏ها و سایت‏‌های اینترنتی، در انتشار یک نقد و خبر برای همه راهی هموار و میسر نبود، اکنون شبکه‏‌های اجتماعی ساده‌‏ترین روش‏‌ها برای قبول مسئولیت و نقش‏‌آفرینی در جامعه را (در اینجا جامعۀ حرفه‌ای) به ما پیشکش کرده است.
۳. در اقدامات اشتباه مالکان حوزۀ عمومی و دولتی، مدیران و مسئولان همیشه مغرض و بی‌‏اعتنا نیستند. گاهی هم بدون ‏اطلاع و مشاور هستند. در مورد پروژۀ مرمت بنای بانک ملی شعبۀ دانشگاه تهران در خیابان انقلاب، طی پیگیری‏‌های گروه دعوت‌‏کننده به تجمع مقابل بنا و امضای طومار، مشخص شده که بی‏‌اطلاعی مدیران ارشد و میانی بانک از اهمیت بنا یا ناهماهنگی آن‌ها با یکدیگر در اتخاذ این تصمیم نادرست سهم بسیاری داشته است. اینجاست که معماران می‌‏توانند در فرایند تصمیم‌‏سازی تأثیرگذار باشند.
۴. در صورت اخذ تصمیم نابه‌جا با وجود ارائۀ مشاورۀ صحیح، در گام بعدی استفاده از فشار افکار عمومی کارساز خواهد بود. چراکه بسیاری از مدیران و مسئولان قادر به مقاومت و پافشاری بر مواضع خود به قیمت تخریب وجهه و مقابله با مردم نیستند.
۵. با پیوند معماران با یکدیگر و حساس‌کردن عامۀ مردم به رویدادهای شهر، هزینۀ فردی اعتراضات نیز کمتر می‌‏شود. چراکه حتی اگر جریان مغرضی قصد مقابله با فعالان و مبتکرین کمپین‌‏ها را داشته باشد، مسألۀ او یک یا چند نفر نخواهد بود.

۶. واکنش جامعۀ حرفه‌‏ای و دست‌به‌دست‌شدن اخبار و نقدها در رسانه‏‌ها باعث ارتقای سلیقه و دانش عمومی شهروندان از شاخصه‏‌های یک شهر و معماری مطلوب خواهد شد و آگاهی از حق داشتن فضای زندگی باکیفیت، به تدریج ساخت‌و‌سازهای خرد را نیز از دست سازندگان نابلد خارج خواهد کرد و روزی خواهد رسید که مردم پیش از متخصصان به یک تصمیم نادرست در شهر واکنش نشان دهند.

جامعۀ معماران، نقش‌آفرینی یا انفعال؟

و در آخر شاید اگر مدت‏‌ها پیش به نقش فردی خود در توان و انسجام جامعه حرفه‌‏ای باور داشتیم، شهر متحمل بسیاری از خساراتی که تا امروز به آن وارد شده است، نمی‌شد.
اکنون با در نظر داشتن مانده میراثی که از تاریخ و هویت تهران باقی مانده، وقت آن است تا برای تغییر انفعال تاریخی که به آن دچار شده‏‌ایم، همۀ معماران و طراحان شهری به عنوان اعضای مرتبط‏‌ترین جامعۀ تخصصی به حوزۀ شهر، به نقش خود در هدایت رویدادهای معماری و شهری ایمان آورده و پیش از متهم‌کردن متولیان امر، مسئولیت خود را در ماحصل حضور یا غیاب خود در اتخاذ تصمیمات مربوط به شهر پذیرا باشند.

 

نویسنده : مونا مسعود لواسانی |
برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.